Binnen wat betreft Mexico Een van de belangrijkste prekoloniale culturen was de Tolteekse cultuur. Deze beschaving wordt algemeen beschouwd als een van de meest invloedrijke ontwikkelingen in de Meso-Amerikaanse regio. De Tolteken leverden ongekende architectonische, militaire en religieuze vooruitgang en lieten daarmee een onuitwisbare stempel op de geschiedenis van Mexico en daarbuiten drukken. De oorsprong van deze naam komt uit het Nahuatl, waar de term veel wordt gebruikt toltecatl om te verwijzen naar de inwoners van Tollan, actueel Tulla de Allende, in de staat Hidalgo, Mexico. Deze plaats werd geconsolideerd als het belangrijkste ceremoniële centrum van de Tolteekse cultuur en vertegenwoordigde een politiek en religieus focus van grote omvang.
Het ontstaan en de uitbreiding van de Tolteken
De oorsprong van de Tolteekse cultuur ligt tussen de jaren 850 en 1168 na Christus, halverwege de Meso-Amerikaanse post-klassieke periode. Deze beschaving stamt af van een semi-nomadische groep, de Tolteken-Chichimeca, die zich in de Vallei van Mexico vestigden en zich vermengden met de reeds gevestigde bewoners. De stad Tula werd het hart van de Tolteekse beschaving. Er wordt aangenomen dat de stad Tula is gesticht door Ce Ácatl Topiltzin Quetzalcóatl, een van de legendarische figuren van deze cultuur, die ook wordt geassocieerd met de godheid Quetzalcoatl. Hij was een spiritueel en politiek leider die, na zijn verbanning, een sterke religieuze invloed achterliet die door de culturen na hem vereerd zou worden. De invloed van de Tolteken strekte zich uit tot grote delen van Meso-Amerika, tot wat we nu kennen als Yucatán, Zacatecas en mogelijk zelfs delen van Centraal-Amerika. Een duidelijk voorbeeld van hun culturele impact is de invloed die ze op ons hebben achtergelaten. Chichén Itzá in de Maya-cultuur, waar architectonische elementen van Tolteken aanwezig zijn.
Sociale en politieke organisatie
De Tolteekse samenleving was sterk hiërarchisch en hoofdzakelijk verdeeld in twee klassen. Aan de ene kant was er de adel, bestaande uit een militaire aristocratie, administratieve leiders en priesters, die een cruciale rol speelden op zowel politiek als religieus gebied. Aan de andere kant was er de arbeidersklasse, waartoe ook boeren, ambachtslieden, handelaren en andere handwerkers behoorden. Er bestond ook een kaste van slaven die verkregen werden tijdens militaire campagnes. Het Tolteekse gebied was gebaseerd op een systeem van gemilitariseerde theocratie, waarin krijgers en priesters ijzeren controle uitoefenden over de bevolking en gebieden veroverden. Dit systeem stelde de Tolteken in staat hun invloed uit te breiden door een combinatie van militaire macht en religieuze controle. De figuur van Quetzalcóatl stond centraal in deze relatie, aangezien hij religieuze idealen combineerde met militair leiderschap en werd vereerd als een god en autoriteitsfiguur.
Tolteekse religie en mythologie
De Tolteekse mythologie speelde een fundamentele rol in de politieke en sociale structuur van de beschaving. De Tolteken aanbaden verschillende goden, waaronder Quetzalcoatl (de gevederde slang), Tezcatlipoca (de rokende spiegel) en Tlaloc (de stormgod). Deze goden werden vereerd met ceremonies die alles omvatten, van het aanbieden van voedsel tot menselijke offers. Een van de bekendste mythologische verhalen is het conflict tussen Quetzalcoatl en Tezcatlipoca. Volgens de overlevering bedroog Tezcatlipoca Quetzalcoatl, waardoor hij fatale fouten beging die ertoe leidden dat hij werd verbannen. Deze episode zou het einde betekenen van de meest welvarende periode van de Tolteekse beschaving.
- Quetzalcoatl: Hij vertegenwoordigde de dualiteit tussen het fysieke en het spirituele en werd erkend als de god van wijsheid, leven en maïs.
- Tezcatlipoca: Hij was de god van de nachtelijke hemel en de chaos, en speelde een centrale rol in mythologische veldslagen en mensenoffers.
- Tlaloc: God van regen en stormen, hij werd overgenomen uit eerdere culturen zoals de Teotihuacan, en onderhield een belangrijke cultus in Tula.
Tolteekse kunst en architectuur
De stad Tula is een van de meest indrukwekkende voorbeelden van Tolteekse kunst en architectuur. De Tula AtlassenEnorme standbeelden van krijgers van meer dan 4 meter hoog zijn misschien wel de meest representatieve voorbeelden. Deze figuren ondersteunden vroeger tempeldaken en symboliseerden de militaire kracht van de Tolteekse cultuur. Ook andere architectonische structuren vallen op, zoals Piramide B, bekend om zijn gevederde, slangvormige zuilen, en de zogenaamde chac moolsliggende beelden die vaten vasthouden voor offers aan de goden. Men is van mening dat deze elementen grotendeels de militaire en rituele invloed van de beschaving weerspiegelen. Binnen de kleinere kunstvormen vallen de Tolteekse beeldhouwkunst en keramiek op vanwege de gedetailleerde versieringen, vooral in de afbeeldingen van goden en krijgers. De Tolteken waren ook bedreven in het smelten van metaal. Zij gebruikten geavanceerde technieken om goud en andere edele metalen te bewerken.
Economie en handel
De basis van de Tolteekse economie was de landbouw, met de productie van maïs, bonen en amarant als hoofdgewassen. Ze ontwikkelden geavanceerde irrigatiesystemen en terrasvormige landbouw om de landbouwopbrengsten te maximaliseren, vooral in de meest droge gebieden van hun grondgebied. Handel speelde ook een fundamentele rol in de economie van de Tolteken. De Tolteken onderhielden handelsroutes die zich uitstrekten van centraal Mexico tot aan het huidige Honduras. Onder de uitgewisseld goederen bevonden zich aardewerk, exotische veren, jade, textiel en obsidiaan, een belangrijke grondstof voor het maken van wapens. De handel beperkte zich niet tot fysieke producten. De Tolteken wisselden bovendien kennis, technologie en vooral culturele invloed uit, waardoor ze hun hegemonie buiten hun directe grenzen konden uitbreiden.
Ondergang van de Tolteken-beschaving
Tegen het midden van de 12e eeuw, De Tolteekse beschaving raakte in verval als gevolg van een combinatie van interne en externe factoren. Oorzaken waren onder meer de aanhoudende droogte, die de landbouwproductie ernstig aantastte, en het ontstaan van interne conflicten tussen de verschillende edelen. Bij deze problemen kwam nog de druk van nomadische volkeren zoals de Chichimecas, die rond 1168 n.Chr. Tula binnenvielen en veroverden. Met de val van Tula hielden de Tolteken op de dominante beschaving in Meso-Amerika te zijn. Hun nalatenschap had echter nog steeds invloed op latere culturen, vooral op de Mexica, die beweerden de opvolgers te zijn van de oude grootheid de Tolteken. Tegenwoordig vormen de architectonische en culturele overblijfselen van deze beschaving een van de meest fascinerende periodes uit de precolumbiaanse geschiedenis van Mexico. De culturele en religieuze invloed van de Tolteken heeft niet alleen hun hedendaagse beschavingen gevormd, maar heeft ook een erfenis nagelaten die tot op de dag van vandaag voortduurt.